Decyzja władz o zwiększeniu obciążeń podatkowych dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w celu zasilenia budżetu wojennego przyniosła odwrotny skutek. Zamiast oczekiwanego wzrostu dochodów, skarb państwa odnotował gwałtowny spadek wpływów w pierwszym kwartale 2026 roku.
Statystyki spadku:
- Dane Ministerstwa Finansów: W okresie styczeń–marzec 2026 r. łączne wpływy podatkowe od firm i osób fizycznych korzystających ze specjalnych reżimów podatkowych spadły o 22,2% rok do roku. Poinformowała o tym Jelena Lebiedinska, dyrektor departamentu dochodów w Ministerstwie Finansów (nie podając wartości bezwzględnych).
- Dane Federalnej Służby Podatkowej (FNS): Według raportów służb podatkowych, do których dotarły „Wiedomosti”, wskaźnik ten spadł o 16% — do poziomu 537,2 mld rubli.
- Gdzie trafiają pieniądze: Wpływy ze specjalnych reżimów zasilają głównie budżety regionalne, które obecnie znalazły się w trudnej sytuacji finansowej.
Zmiany od 1 stycznia 2026 roku: Rząd wdrożył szereg restrykcyjnych środków, licząc na uzyskanie dodatkowych 200 mld rubli:
- Podwyżka VAT: Stawka wzrosła z 20% do 22%.
- Zniesienie ulg: Biznes stracił część preferencji dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.
- Uderzenie w „uproszczony system”: Próg rocznych przychodów pozwalający na korzystanie z uproszczonego systemu opodatkowania (USN) — czyli bez płacenia VAT — został obniżony trzykrotnie: z 60 mln do 20 mln rubli.
Podsumowanie analityczne
Sytuacja w pierwszym kwartale 2026 roku jest klasycznym przykładem działania „krzywej Laffera”: nadmierny ucisk fiskalny doprowadził do degradacji bazy podatkowej, a nie do napełnienia budżetu. Małe firmy, w obliczu gwałtownego wzrostu kosztów i konieczności płacenia VAT przy przychodach rzędu zaledwie 20 mln rubli, zaczęły masowo przechodzić do „szarej strefy”, dzielić przedsiębiorstwa lub kończyć działalność.
Kluczowe wnioski:
- Błąd obliczeniowy MF: Nadzieja na dodatkowe 200 mld rubli okazała się płonna. Wręcz przeciwnie, budżet stracił około jednej piątej dotychczasowych dochodów z sektora MŚP. Obniżenie progu USN do 20 mln rubli faktycznie uniemożliwiło korzystanie z uproszczenia większości realnie działających małych firm.
- Kryzys regionalny: Ponieważ podatki ze specjalnych reżimów (USN, system patentowy, samozatrudnieni) trafiają do podmiotów Federacji Rosyjskiej, to regiony jako pierwsze odczują deficyt środków na programy socjalne i infrastrukturę.
- Zmiana strukturalna: Podniesienie VAT-u do 22% i zniesienie ulg składkowych w warunkach inflacji stało się dla wielu przedsiębiorców punktem krytycznym.
Zamiast finansowego wsparcia państwa, reforma podatkowa z 2026 roku sprowokowała skurczenie się sektora prywatnego. Jeśli ten trend się utrzyma, władze będą zmuszone albo zrewidować progi USN, albo przygotować się na dalszy spadek ściągalności podatków na tle stagnacji małej przedsiębiorczości.