Udział ropy i gazu w gospodarce Rosji spadł do najniższego poziomu od dziewięciu lat
Marzenie Władimira Putina o „zejściu z igły naftowej” zaczyna się spełniać, choć niekoniecznie w sposób planowany. Według danych Rosstatu, udział sektora naftowo-gazowego w rosyjskim PKB wyniósł w ubiegłym roku 13%. To najniższy wynik od 2017 roku, kiedy resort zaczął publikować te statystyki. Nawet podczas pandemii w 2020 roku, gdy ceny ropy szorowały po dnie, wskaźnik ten był wyższy (14%).
Spadek trwał przez cały rok: z 15,5% w pierwszym kwartale do 11,6% w czwartym. Główną przyczyną jest gwałtowne pogorszenie wyników finansowych branży. Obroty firm naftowo-gazowych spadły o 16,7%, a ich zyski załamały się o prawie dwie trzecie (63,9%). W ubiegłym roku mniej niż połowa przedsiębiorstw w sektorze (49,1%) pozostała rentowna.
Czynniki hamujące rozwój branży:
- Sankcje i OPEC+: Ograniczenia wydobycia oraz restrykcje międzynarodowe uderzyły w wolumen eksportu;
- Ceny i kurs walut: Niskie ceny światowe w połączeniu z kursem rubla uszczupliły przychody;
- Wpływ na budżet: Dochody budżetowe z ropy i gazu spadły o prawie jedną czwartą (23,8%), co wymusiło nowelizację planów finansowych państwa.
Co istotne, zmiana priorytetów gospodarczych widoczna jest w innych sferach: drony i bezzałogowce są obecnie kupowane nawet przez placówki niezwiązane z techniką, takie jak Moskiewska Akademia Choreografii czy przedszkola w obwodzie tiumeńskim i Kraju Permskim. W programach nauczania sterowanie dronami pozycjonuje się jako „dodatkowe zajęcia ogólnorozwojowe”.
Podsumowanie analityczne
Formalne „schodzenie z igły naftowej” jest w tym przypadku nie wynikiem reform strukturalnych, lecz bezpośrednim skutkiem kurczenia się dochodów kluczowej branży. Statystyczne minimum udziału w PKB odzwierciedla utratę marżowości eksportu z powodu dyskont, sankcji i drożejącej logistyki, a nie nagły rozkwit innych sektorów. Budżet na rok 2026 zderza się z nową rzeczywistością: renta surowcowa przestaje być bezwarunkową „poduszką bezpieczeństwa”.
Należy jednak pamiętać o „efekcie przesiąkania”: rzeczywista zależność Rosji od węglowodorów pozostaje znacznie wyższa niż nominalne 13%. Petrodolary wciąż napędzają popyt konsumpcyjny poprzez wysokie zarobki w regionach wydobywczych oraz zamówienia rządowe, które pośrednio stymulują przemysł. Tym samym obecny spadek udziału sektora w PKB to sygnał alarmowy o kurczących się zasobach inwestycyjnych całej gospodarki, a nie triumf dywersyfikacji.