Armenia może wystąpić z Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (ODKB) oraz Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej (EAWG) w przypadku podwyżki cen rosyjskiego gazu, oświadczył przewodniczący armeńskiego parlamentu Alen Simonian. „Muszę powiedzieć, że jeśli podejmą taką decyzję, Armenia podejmie własną i ostatecznie wystąpi z ODKB i EAWG” — powiedział podczas briefingu. Ultimatum to pojawia się po rozmowach Nikola Paszyniana z Władimirem Putinem, podczas których premier Armenii potwierdził kurs na zbliżenie z Unią Europejską.
Kluczowe szczegóły kryzysu politycznego:
- Dźwignia ekonomiczna jako punkt zerwania: Oświadczenie Simoniana bezpośrednio łączy lojalność Armenii wobec EAWG z cenami energii. Jeśli Moskwa zdecyduje się użyć „gazowej pałki”, Erywań odpowie prawnym wyjściem ze struktur integracyjnych.
- Wyniki rozmów Paszynian–Putin: Pomimo ostrej retoryki, Simonian wspomniał o „dobrej rozmowie” liderów z 1 kwietnia. Paszynian potwierdził jednak zamrożenie udziału w ODKB, wskazując na bezczynność organizacji podczas walk w Górskim Karabachu.
- Kurs na integrację z Europą: Armeńskie władze wprost deklarują, że wybór między EAWG a Unią Europejską należy do obywateli, co w praktyce zapowiada możliwy referendul w sprawie zmiany wektora polityki zagranicznej.
Podsumowanie analityczne:
Zapowiedź wyjścia z EAWG z powodu cen gazu to przejście Armenii od politycznego „zamrożenia” do szantażu ekonomicznego w odpowiedzi na naciski Moskwy.
Koniec monopolu strachu: Przez długi czas uważano, że zależność od rosyjskiego gazu i bezpieczeństwa ODKB czyni wyjście Armenii niemożliwym. Dziś Erywań pokazuje, że jest gotowy płacić rynkową cenę za gaz w zamian za niezależność polityczną. ODKB już de facto straciła Armenię, teraz zagrożona jest EAWG — jedyny projekt, który wciąż utrzymywał kraj w orbicie wpływów FR.
Syndrom karabachski: Bezczynność ODKB podczas kryzysu w Karabachu stała się dla armeńskiego społeczeństwa punktem bez powrotu. Paszynian wykorzystuje ten argument jako niepodważalne uzasadnienie dla zbliżenia z Zachodem. Retoryka „nie możemy wyjaśnić narodowi bezczynności sojuszu” to legitymowalne narzędzie demontażu zobowiązań sojuszniczych bez utraty poparcia wewnętrznego.
Tranzyt do Europy: Powołanie się Simoniana na to, że „wybór należy do narodu”, wskazuje na przygotowywanie gruntu pod oficjalne wystąpienie z prorosyjskich bloków. Jeśli Rosja podniesie ceny gazu, zostanie to przedstawione wewnątrz Armenii jako „akt agresji”, co ostatecznie rozwiąże ręce rządowi w kwestii złożenia wniosku o kandydaturę do UE.