Kazachstan zrezygnował z usług rosyjskich firm przy budowie elektrociepłowni (TEC) w Semeju, Kokczetawie i Ust-Kamienogorsku. Podczas posiedzenia rządu poinformowano, że elektrownię w Kokczetawie Kazachstan wybuduje własnymi siłami, natomiast dwie pozostałe zrealizuje konsorcjum kazachstańsko-singapurskie z udziałem firmy Samruk-Energy.
Kluczowe szczegóły zmiany kursu:
- Impis finansowy: Główną przyczyną odmowy były trudności z finansowaniem ze strony rosyjskich banków. Oczekiwano preferencyjnych kredytów na 15 lat, jednak strona rosyjska nie potwierdziła subsydiowania stóp procentowych, co uczyniło projekt nieopłacalnym dla Astany.
- Zmiana partnerów: Elektrociepłownię w Kokczetawie (koszt ok. 300 mld tenge) Kazachstan zbuduje samodzielnie. Obiekty w Semeju i Ust-Kamienogorsku (po ok. 400 mld tenge każdy) wzniesie konsorcjum z udziałem Singapuru, rezygnując z pierwotnego planu zakładającego udział rosyjskiego giganta Inter RAO.
- Kontekst porozumienia: Umowa o budowie elektrowni została zawarta w listopadzie 2023 r. podczas wizyty Władimira Putina. Początkowo inwestycję wyceniano na 2,7 mld USD, a generalnym wykonawcą miał być Inter RAO. Po dwóch latach projekt wrócił do fazy projektowania bez udziału FR.
Podsumowanie analityczne:
Wyjście Kazachstanu z umowy energetycznej z Rosją to jaskrawy przykład tego, jak wysoka stopa procentowa i presja sankcyjna na banki FR pozbawiają Moskwę statusu „eksportera infrastruktury”.
Klęska dyplomacji finansowej: Tradycyjny model wpływów Kremla — „my budujemy, nasze banki dają kredyt” — przestał działać. W obecnych warunkach rynkowych w FR, oferowanie preferencyjnego finansowania długoterminowych projektów zagranicznych stało się dla Moskwy luksusem nie do przyjęcia. Astana pragmatycznie wybrała inwestycje singapurskie, które nie są obciążone ryzykiem sankcyjnym i mają bardziej przejrzystą strukturę.
Niezależność technologiczna: Zastąpienie Inter RAO własnymi siłami i partnerami azjatyckimi świadczy o tym, że Kazachstan nie uważa już rosyjskich technologii energetycznych za bezalternatywne. Wykorzystanie doświadczenia Singapuru może oznaczać przejście na nowoczesne standardy ekologiczne i cyfrowe w zarządzaniu elektrowniami, co jest kluczowe dla modernizacji zużytego systemu energetycznego kraju.
Dryf geopolityczny: Publiczne wycofanie się z ustaleń podjętych na szczeblu prezydenckim podkreśla rosnący dystans między Astaną a Moskwą. Kazachstan kontynuuje politykę wielowektorowości, pokazując, że status „sojusznika w EAWG” nie daje Rosji automatycznego prawa do realizacji największych kontraktów infrastrukturalnych, jeśli nie stoją za nimi realne i konkurencyjne pieniądze.